Poeta i sztukmistrz w Łochowie

„Terra Norwidiana” to udany projekt zrealizowany przez społeczność łochowskiego liceum a związany z 195-leciem urodzin Cypriana Kamila Norwida, którego podsumowanie przypadło na 23 września.

Dla naszej lokalnej społeczności to dzień wyjątkowy. By takim stał się bardzo wytrwale zapracowali na to organizatorzy tego projektu: społeczność Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Sadzewiczowej w Łochowie, Technikum w Łochowie oraz Łochowskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk i Sztuk „CD”.

Podsumowanie projektu rozpoczęto od zaskakującego wykładu doktora z UKSW Tomasza Korpysza „Komizm językowy w tekstach Cypriana Kamila Norwida”, gdyż Norwid od tej strony jest bardzo mało znany.

Następnie, korzystając z dobrodziejstwa nowinek urządzeń technicznych mogliśmy wysłuchać JE seniora b-pa Antoniego Dydycza mówiącego o mocnym zakorzenieniu poety w tradycji i katolicyzmie. Głośne czytanie utworów Norwida to kolejny element podsumowujący projekt. Próbie tej zostali poddani zaproszeni goście: Robert Gołaszewski - Burmistrz Łochowa, Tadeusz Krupa - Naczelnik Wydziału Oświaty, Kultury, Sportu i Turystyki Starostwa Powiatowego w Węgrowie, ks. Roman Kowerdziej - Proboszcz parafii pw. Niepokalanego Serca NMP w Łochowie, Andrzej Suchenek - Przewodniczący Rady Miejskiej w Łochowie, dyrektor ZSP w Łochowie, Andrzej Nowotka - Dyrektor Publicznego Gimnazjum w Łochowie, Michał Postek - Prezes Łochowskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk i Sztuk „CD” i Andrzej Hauser - aktor. Po ich deklamacji wystąpili licealiści z pięknie zaprezentowanym programem artystycznym - recytowanym i śpiewanym Norwidem.

Pozostała część podsumowania projektu odbyła się już poza budynkiem szkoły - przed jego frontem - z udziałem pocztu sztandarowego łochowskiego LO, z odśpiewaniem Hymnu Państwowego w celu odsłonięcia i poświęcenia tablicy upamiętniającej 195 rocznicę urodzin Cypriana Norwida. Jej bohater został określony jako „poeta” i „sztukmistrz”, gdyż w całej twórczości Norwida słowo i obraz splatają się w jedną, spójną całość, o czym pisał on tak: „Ja całe życie moje jedną ręką pisałem, drugą zaś kreśliłem rzeczy sztuki”. Norwid często używał słowa „sztukmistrz”, określając nim artystę pełnego, wszechstronnego, znawcę wielu dyscyplin i kunsztów wszelakich. W 1868 roku sam przyznał sobie to miano, pisząc do redakcji „Dziennika Poznańskiego”[,że] (…) „Jest rzeźbiarzem, malarzem, sztycharzem swoich dzieł… to się nazywało przez sześćset lat i nazywa się: być sztukmistrzem”.

Dlaczego akurat tablica poświęcona Norwidowi i przy liceum. Tu trzeba cofnąć się do czasów jemu współczesnych. Norwid przyszedł na świat 24 września 1821 r. w nieodległych Głuchach. To,  jak większość tu obecnych, syn  Mazowsza, które jak zauważył Norwid jest „ziemią płaską”, ale jednak wbrew jego opinii, nie całkiem „bezpoetyczną”, czego dowód stanowi on sam - wybitny poeta romantyczny. Nim na stałe wyjechał z Polski, przemierzał te same ścieżki, po których chodzimy my, a to z tej przyczyny, że w Łochowie mieszkała jego bliska rodzina i z pewnością tu bywał. XIX-wieczni właściciele Łochowa, Hornowscy, i Cyprian Norwid to potomkowie Sobieskich, których gniazdem rodowym jest Strachówka. Po przedwczesnej śmierci matki przyszły poeta i jego rodzeństwo wychowywali się przez kilka lat w Strachówce pod okiem prababki Hilarii Sobieskiej. Więzi z łochowską częścią rodziny Norwid podtrzymywał, mieszkając później w Paryżu. O swoim krewnym Józefie Hornowskim pisał w jednym z listów, że jest „milionowym panem”, wzorem gospodarza, właścicielem „świetnego domu” w Łochowie, skąd „kolej do Paryża mają”, że jest ojcem siedmiorga świetnie wychowanych dzieci, wśród nich czterech pięknych i doskonale ułożonych córek. Jedna z owych córek Norwidowego krewnego, Stanisława Hornowska, która w późnych latach 70. Lub na początku lat 80. XIX w wybrała życie franciszkańskiej tercjarki i zamieszkała we Lwowie, jest adresatką ważnego wiersza poety, zatytułowanego „Do Stanisławy Hornowskiej”.Współczesny poecie ks. Jełowicki mówił o nim:  „geniusz, który dlatego dzisiaj nie dość ceniony, iż o sto może lat za wcześnie na świecie się pojawił”. „Cyprian Norwid pozostawił dzieło, z którego emanuje światło pozwalające wejść głębiej w prawdę naszego bycia człowiekiem, chrześcijaninem, Europejczykiem i Polakiem” - to z kolei ważne słowa Jana Pawła II o Norwidzie, z którym „łączyła go szczególna zażyłość”. Wynikają z nich nasze zobowiązania wobec spuścizny Norwida.

Ponieważ „światło poezji Norwida” nie po to jest, by pod korcem stało to od 2001 r. łochowskie liceum aktywnie uczestniczy w upowszechnianiu dziedzictwa Cypriana Norwida. Wśród najważniejszych inicjatyw licealistów w ciągu minionych 15. lat znajdują się: 

- konferencja naukowa „Obywatel Norwid” zorganizowana w Łochowie w 2003 r.,

- wystawy z zasobów Społecznego Muzeum Ziemi Tłuszczańskiej i Muzeum Literatury w Warszawie oraz przygotowane samodzielnie - poświęcone poecie eksponowane w naszym LO,

- wydanie w 2005 r. książki z materiałami pokonferencyjnymi pt. „Obywatel Norwid”, publikacje w prasie lokalnej („Gazeta Łochowska”, „Niedziela” Podlaska, „Tygodnik Siedlecki”, „Wieści Ziemi Stanisławowskiej”, „W naszej szkole”) i w czasopismach fachowych: „Pamięć i Tożsamość”, , „Studia Norwidiana”, w książkach zbiorowych „Edukacja regionalna. Dziedzictwo kulturowe Mazowsza” i „Wspomnienie miejsc dzieciństwa i młodości Cypriana Norwida”,

- współpraca z Uniwersytetem Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Fundacją Norwidowską z Lublina i stowarzyszeniami działającymi w rodzinnych stronach Norwida („Ścieżkami Norwida” -
w Dąbrówce i „Rzeczpospolitą Norwidowską” - w Strachówce),

- współpraca ze Społecznym Muzeum Ziemi Tłuszczańskiej, szkołami noszącymi imię Cypriana Norwida (XXIV LO w Warszawie, LO w Wyszkowie, Zespół Szkół w Strachówce) oraz z łochowskim Miejskim i Gminnym Ośrodkiem Kultury nad realizacją dorocznej imprezy „Przystanek Norwid”,

- współpraca z Pracownią Życia i Twórczości Cypriana Norwida Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu w okresie prac nad Kalendarzem Życia i Twórczości Cypriana Norwida,

- udział licealistów we wszystkich konkursach i obecność na wydarzeniach norwidowskich,

- organizowanie, począwszy od r. 2015, konkursu recytatorskiego dla gimnazjalistów „Śladami Norwida”,

- w bieżącym roku zrealizowanie z młodzieżą projektu „Terra Norwidiana” i prezentacja dorobku.

W roku 2006 szkoła otrzymała odznaczenie - Medal Norwidowski - przyznany za aktywność w zakresie upowszechniania dziedzictwa Norwida, przyznany przez XXIV LO im. Cypriana Norwida w Warszawie.

Tablicę poświęcił ks. Roman Kowerdziej, proboszcz łochowskiej parafii, przy czym uczestniczyło liczne uczniowskie i nauczycielskie grono oraz zaproszeni goście. Odsłonięcia tablicy dokonali uczniowie LO im. Marii Sadzewiczowej w Łochowie: Ewa Zarzycka i Paweł Oljasz z klasy IIa oraz Alicja Szeja i Tomasz Pierzchała z klasy II b. Są to osoby, które najwięcej razy z sukcesami reprezentowały LO na konkursach recytacji utworów Norwida i mają w tej dziedzinie wybitne osiągnięcia. Troje z nich to stypendyści Starosty Węgrowskiego, jedna - dwukrotnie była uczestniczką poświęconego Norwidowi „Salonu Poezji” w Teatrze Polskim w Warszawie oraz bierze udział w rocznym projekcie Teatru Wielkiego Opery Narodowej.

Projekt „Terra Norwidiana” został dofinansowany przez Powiat Węgrowski.

                R

 
Michal Krupa