Uroczystości w Jerzyskach

W dniu  21 sierpnia 2016 roku w Jerzyskach, jak co roku, odbyły się uroczystości upamiętniające walki w tym miejscu w sierpniu 1944 roku. 

Był to burzliwy okres w historii naszego kraju. Niemcy ponoszący klęski na froncie wschodnim, cofają się pod naporem Armii Czerwonej. Dowództwo Armii Krajowej przygotowało się na ten moment planując operację „Burza”. Wszędzie tam, gdzie Niemcy wycofywali się, żołnierze Armii Krajowej mieli opanowywać teren. Miało to na celu zapobieżenie wywozowi ludności,  majątku oraz dewastacji infrastruktury. Akcja „Burza” w Wołominie została ogłoszona 26 lipca. Oddziały Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych, które przyłączyły się do akcji w dniu 30 lipca, wraz z wkraczającymi żołnierzami radzieckimi wyzwalają Wołomin i okolicę. Jednak w wyniku kontrofensywy  już 3 sierpnia cały ten teren zostaje ponownie zajęty przez Niemców. Żołnierze polscy, aby uniknąć represji, uchodzą przed okupantem.

Docierają do lasów w okolicach Łochowa, gdzie usiłują się skryć. Jednak lasy te są też miejscem stacjonowania Niemców. Oddział złożony z żołnierzy AK i NSZ zostaje wykryty w lesie pod wsią Jerzyska. Część żołnierzy polskich ginie, część pojmana zostaje rozstrzelana, nielicznym udaje się uciec.

Po wojnie, ci co się uratowali, pamiętając o swoich kolegach w 1982 roku stawiają na polu bitwy pomnik. Tablica tam umieszczona informowała, że bój tu stoczyli żołnierze Powstańczych Oddziałów Specjalnych „Jerzyki’. Historycy oraz pasjonaci historii znają taką organizację. W czasie okupacji oprócz Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych i Batalionów Chłopskich powstało jeszcze kilkadziesiąt innych organizacji, z których nie wszystkie połączyły się z AK. POS „Jerzyki” istniały na zachód od Warszawy, głównie na terenie Puszczy Kampinoskiej w Wołominie ich nie było.

Po 1945 roku władze komunistyczne honorowały głównie partyzantów Armii Ludowej, organizacji nielicznej, ale lewicowej. Aby umniejszyć zasługi AK, wspierano inne organizacje kombatanckie. Szczególnie żołnierze walczący w szeregach NSZ byli represjonowani i więzieni, dlatego nie mogli oficjalnie stworzyć własnego związku kombatantów. Ci którzy chcieli posiadać uprawnienia kombatanckie zmuszeni byli wstępować do innych organizacji, zatajając prawdziwą przynależność. Jednak po roku 1989 już można było ją ujawnić. Nie wszyscy to zrobili, część z nich nie bardzo wierzyła w zmiany w naszym kraju na lepsze.

Tegoroczna uroczystość zgromadziła dużą ilość uczestników. Były poczty sztandarowe wszystkich szkół i wszystkich jednostek OSP z terenu gminy oraz wiele innych - łącznie 26 pocztów, dwukrotnie więcej niż w latach poprzednich. Po raz pierwszy pojawili się przedstawiciele Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych. Po raz pierwszy obchody rocznicy bitwy pod Jerzyskami połączone były ze Świętem Wojska Polskiego.

Uroczystość rozpoczęła się Mszą Św., odprawioną przez JE biskupa Tadeusza Pikusa, ordynariusza Diecezji Drohiczyńskiej. Następnie odczytano apel poległych i oddano salwę honorową. Jednemu z przybyłych kombatantów wręczono akt nominacyjny na wyższy stopień wojskowy. Uroczystość przy pomniku zakończyła się złożeniem wieńców. Tradycyjnie całość obchodów zakończyło spotkanie na polanie pod dębami wspólnym biesiadowaniem przy grochówce i innych smakołykach. Czas umilały prezentując patriotyczny repertuar: Kapela Łochowska i Wojciech Bardowski - wokalista, bard, baryton. Odbyły się także pokazy grup rekonstrukcyjnych.

Jak zapewniają władze gminy, uroczystości w Jerzyskach są na stałe wpisane w kalendarz wydarzeń i będą corocznie obchodzone wraz ze Świętem Wojska Polskiego a w przyszłym roku też będą pełne atrakcji. 

Tadeusz Łuniewski  

 
Michal Krupa