Odszedł od nas Jerzy Tomaszewski

26. stycznia odszedł od nas Jerzy Tomaszewski „Jur” - artysta fotografik, publicysta, korespondent i fotoreporter Powstania Warszawskiego z ramienia Komendanta Głównego Armii Krajowej. A jeszcze nie tak dawno, bo 20 maja 2015 r. wraz z żoną Elżbietą Berus-Tomaszewską zorganizował w 70 rocznicę zakończenia II Wojny Światowej wystawę fotografii dokumentalnej w łochowskim Domu Kultury. Autor około dwóch tysięcy zdjęć, przedstawiających walki powstańców z hitlerowcami odszedł w wieku 92 lat. Ostatnie lata swego życia spędził w Laskach k/Łochowa. Dnia 30 stycznia (w sobotę) Mszę pogrzebową w kościele parafialnym w Kamionnie sprawował biskup senior Antoni Pacyfik Dydycz. Po czym w ostatniej drodze na pobliski cmentarz udały się rzesze mieszkańców, lokalne władze, leśne służby, kompania honorowa.

 

Jerzy Tomaszewski urodził się 20 stycznia 1924 roku w Warszawie. Wychowywał się w Śródmieściu. W wieku 14 lat został łącznikiem przy dowództwie Obrony Przeciwlotniczej. W czasie wojny działał też w konspiracji. Przygodę z aparatem rozpoczął w 1940 roku, kiedy to ukończył tajny kurs fotografii prowadzony przez prof. Romana Niemczyńskiego. W czasie okupacji zatrudniony w niemieckiej firmie fotograficznej Foto-Ris, pracującej na potrzeby propagandy III Rzeszy, w której uczestniczył w przechwytywaniu zdjęć ze zbrodni niemieckich. Do sierpnia 1944 prowadził tajne laboratorium, w którym zajmował się mikrofilmowaniem fotografii dostarczanych przez konspiracyjnych łączników z terenów Generalnego Gubernatorstwa.

Wraz z wybuchem powstania warszawskiego jako fotoreporter i sprawozdawca wojenny dokumentował walki na Powiślu, w Śródmieściu i na bliskiej Woli. Po upadku powstania dostaje się do niemieckiego obozu jenieckiego w Pruszkowie, skąd uciekł dzięki pomocy matki Danuty Puchalskiej, sanitariuszki i łączniczki z powstania. Na początku 1945 wrócił do Warszawy. Jego autorskie fotografie ocalały dzięki konspiracyjnej laborantce Wacławie Zacharskiej, która wywołane negatywy schowała do metalowych puszek i ukryła w mieszkaniu przy ulicy Nowy Świat 46.

Po wojnie autor wielu publikacji (książek, wystaw i filmów) poświęconych II wojnie światowej, m. in.: Pamiętamy - cierpienie i walka narodu polskiego oraz Powstaniu Warszawskiemu, min.: Epizody Powstania Warszawskiego. Jego zdjęcia doczekały się wielu wystaw, m.in. wystawę Powstanie Warszawskie w fotografii eksponowano podczas tourne po Stanach Zjednoczonych. Był też autorem artykułów poświęconych działalności fotoreporterskiej w czasie Powstania Warszawskiego, m.in. w The Time. W 2007 roku został odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

U schyłku swego życia prowadził fundację Nie Zapomnieliśmy - Ośrodek Popularyzacji Historii II Wojny i Okupacji Polski. Należał do Rady Honorowej Budowy Muzeum Powstania Warszawskiego.

Zdecydowaną większość życia spędził w Warszawie, jednak przez ostatnich kilka lat mieszkał w naszych (pod Łochowem) Laskach, gdzie cisza, spokój, gdzie prawdopodobnie nadliwiecka przyroda spodobała mu się na tyle, że jego wolą było być pochowanym na parafialnym cmentarzu w Kamionne.

                R

 
Michal Krupa