Kontrowersyjna pierwsza dama

czyli rzecz o Helenie Paderewskiej - cz. II.

Jeździła z mężem w długie trasy koncertowe, odwiedzając najdalsze zakątki globu. Wychowywała jego kalekiego syna. Wspierała Paderewskiego w działalności na rzecz pomocy ofiarom I wojny światowej. Jako przewodnicząca Polskiego Białego Krzyża, założonego w Nowym Jorku w 1918 roku, organizowała wysyłkę paczek dla żołnierzy polskich. W Ameryce wielką popularność zdobyły także tzw. „Lalki Paderewskiej”, czyli maskotki w strojach ludowych wykonywane przez Polaków w Paryżu. Dochód ze sprzedaży lalek był przeznaczony na specjalny fundusz wspierający artystów.

 

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Helena musiała odnaleźć się w jeszcze jednej roli - żony premiera. Ignacy stanął na czele rządu na początku 1919 roku. Wydawało się, że 54-letnia światowa kobieta, która znała kilka języków obcych, miała okazję spotkać największe osobistości ówczesnej epoki, będzie idealną pierwszą damą. A jednak Helena Paderewska została zapamiętana jako postać kontrowersyjna. Przeciwnicy zarzucali jej, że wywierała wpływ na decyzje Paderewskiego, ingerowała w sprawy dotyczące rządu. Jeśli któryś z podwładnych jej męża wdał się z nią w konflikt, tracił stanowisko. Według wspomnień Adama Grzymały-Siedleckiego „potrafiła z domowym interesem albo nawet z jakąś swoją nerwową pretensją, wtargnąć do gabinetu Paderewskiego, gdzie on odbywał oficjalną konferencję”.

Jak pisze Sławomir Koper w książce „Życie prywatne elit II Rzeczypospolitej”, Paderewska za plecami męża odsyłała petentów, a nawet zaglądała do jego korespondencji. Zdarzało jej się zgubić ważne dokumenty lub przerwać posiedzenie rady ministrów pod pretekstem, by już nie męczyć męża. Ludwik Krzywicki mówił o Helenie, że jest wścibską intrygantką. Jan Lechoń napisał o niej wiersz pt. „O złej żonie”, w którym stwierdził - „Ona Naczelnika Państwa i stany sejmujące i ministrów w kupie, za nic ma. Kręci Polską, niczym łyżką w zupie". Przedmiotem niewybrednych żartów było też nietypowe hobby żony premiera, czyli hodowla kur. Funkcję premiera Paderewski pełnił przez niecały rok. W 1920 roku wyjechał wraz z żoną do Szwajcarii, by odpocząć od polityki. Helena Paderewska zmarła 16 stycznia 1934 roku w Szwajcarii. Jej mąż przeżył ją o 7 lat.

Małgorzata Brzezińska

Od Red. Mówimy „Julin” a w domyśle „Państwo Paderewscy”, mówimy „Paderewscy” a w domyśle „Julin”. Warto zatem poznać nie tylko pomnikowe elementy życia Heleny Paderewskiej.

 
Michal Krupa