Czas na budżet obywatelski

Budżet Obywatelski, zwany również partycypacyjnym, jest to proces w ramach którego mieszkańcy współdecydują o wydatkach publicznych. W skrócie oznacza to, że mieszkańcy zgłaszają propozycje projektów do budżetu, które poddaje się pod powszechne i bezpośrednie głosowanie.

W efekcie, najwyżej ocenione lub najczęściej wskazywane propozycje projektów przeznacza się do realizacji - wpisując je do budżetu gminy. Budżet Obywatelski to publiczne pieniądze, o których przeznaczeniu zadecydują mieszkańcy. Nie są to dodatkowe środki, lecz konkretne kwoty będące częścią budżetu gminy. W danym roku budżetowym do dyspozycji mieszkańców w ramach Budżetu Obywatelskiego przeznacza się określoną kwotę i ustala zasady wyboru projektów do realizacji w ramach tegoż budżetu.

 

Budżet Obywatelski to wyjątkowa okazja do rzeczywistego i bezpośredniego współdecydowania o tym, na co zostanie wydana część budżetu gminy. Daje on możliwość zgłaszania i promowania własnych ciekawych pomysłów na rzecz mieszkańców, przyczyniających się do poprawienia funkcjonowania nie tylko najbliższego otoczenia, ale i całego miasta.

W ramach Budżetu Obywatelskiego mogą być zgłaszane propozycje projektów, np. takie jak:

  • budowa, modernizacja lub remont elementu infrastruktury miejskiej;
  • działanie mające na celu poprawę warunków życia i funkcjonowania mieszkańców;
  • wydarzenie o charakterze prospołecznym, kulturalnym, oświatowym lub sportowym.

Zgłaszane projekty do budżetu obywatelskiego powinny spełniać podstawowe kryteria:

- powinny obejmować działania zgodne z obowiązującym prawem oraz stanowią zadania własne gminy, określone w ustawie o samorządzie gminnym;

- powinny być zlokalizowane na terenie ogólnodostępnym, na którym gmina może (zgodnie z prawem) wydatkować środki publiczne;

- powinny być ogólnodostępne, tj. z efektu realizacji zadania mogą korzystać wszyscy mieszkańcy, przy czym korzystanie z nich nie może być płatne;

- powinny być skierowane do ogółu mieszkańców lub różnych grup odbiorców (np. dzieci, młodzież, kobiet, seniorów, itp.);

- nie powinny kolidować z projektami rozpoczętymi lub wskazanymi do realizacji przez gminę.

Fundusz sołecki stworzył mechanizm, na które my mieszkańcy miasta patrzymy z zazdrością. Daje on sołectwom możliwość wiążącego decydowania o części budżetu gminy. Fundusz ten pokazał, że mieszkańcy doskonale wiedzą, co jest im potrzebne. Dlatego warto podjąć próbę stworzenia podobnego rozwiązania w Łochowie  - tak zwany budżet obywatelski. Mimo, że możliwości tworzenia w miastach rozwiązań podobnych do funduszu sołeckiego są prawnie ograniczone, to warto pochylić się nad statutem gminy, aby taki mechanizm dla miasta również powstał. Pierwszy krok jest już zrobiony. W statucie Gminy Łochów jest wskazane osiedle Łochów (czyt. miasto) jako jednostka pomocnicza gminy, a jedynie jednostce pomocniczej można przekazać część  kompetencji.

Dyskusja z mieszkańcami, podczas wyboru projektów do realizacji, jest czymś więcej niż tylko konsultacją, przynosi bowiem wymierne efekty poprzez ich bezpośrednie włączenie w dokonywanie wyborów dotyczących terenu, na którym mieszkają. Sprzyja integracji i aktywizacji mieszkańców, wymianie poglądów i opinii, realizuje cele edukacyjne i przyczynia się do budowy właściwych postaw obywatelskich, jak również sprzyja racjonalnemu wydatkowaniu pieniędzy publicznych. Zwiększa się świadomość publiczną mieszkańców, ich zaangażowanie w sprawy gminy, a dzięki temu wzrasta również efektywność zarządzania gminą oraz skuteczność i przejrzystość procesów decyzyjnych. Mieszkańcy nie tylko ustalają priorytety inwestycyjne oraz działania, które należy przeprowadzić, ale przede wszystkim tworzą razem koncepcję „wspólnego dobra” dla swojego miasta, co sprzyja urzeczywistnianiu się zasady sprawiedliwości społecznej.

Wniosek o utworzenie funduszu obywatelskiego na terenie miasta, na wzór funduszu sołeckiego, złożę na najbliższej sesji Rady Miejskiej w Łochwie. Spodziewam się przychylności radnych, szczególnie radnych z terenu miasta. Droga przed nami trudna, gdyż trzeba będzie uchwalić statut osiedla Łochów, wybrać radę osiedla, podjąć odpowiednie uchwały o wyodrębnieniu budżetu, o przyjęciu procedur wyboru projektów. Bez pomocy kancelarii prawnej się nie obejdzie. Przy dobrej woli burmistrza i radnych, również mieszkańcy Łochowa będą mogli współdecydować o tym, co dzieje się w mieście.

Urszula Anna Kalinowska 

 
Michal Krupa